خبرگزاری مهرـ گروه استانها، عاطفه وفائیان: دوران امامت یازدهمین اختر تابناک آسمان امامت، پلی میان حضور مشهود معصومین و آغاز عصر غیبت بود؛ دورانی که هر حرکت و سکنه حضرت، نه تنها یک کنش دینی، بلکه راهبردی دقیق برای حفظ اصالت تشیع و آمادهسازی قلوب مؤمنان برای روزگار فقدان دسترسی فیزیکی به ولیّ الهی محسوب میشد.
آن امام همام در اوج محدودیتهای سیاسی، با تدبیری بینظیر، شبکه گستردهای از نمایندگان و وکلا را در اقصی نقاط بلاد اسلامی بنا نهادند. این شبکه، نه فقط مجرایی برای انتقال وجوهات، که بازوی مستحکمی برای پیوند قلبی و فکری شیعیان با امام زمانشان بود. ایشان با این تدبیر، شیعیان را از سرگردانی در دوران غیبت صغری و کبری نجات دادند و آموختند که پیوند با حقیقت امامت، در گرو حضور کالبدی نیست، بلکه با پیروی از مسیر نواب و رهبران دینی، راه برای همیشه گشوده است.
سیره اخلاقی به یادگار مانده از ایشان، همچون قطبنمایی در طوفانهای آخرالزمانی عمل میکند. آن امام بزرگوار، شیعیان را به تقوای الهی، پارسایی در دین، راستگویی، امانتداری و تلاش مخلصانه برای خدا دعوت میکردند و با تأکیدی حکمتآمیز میفرمودند که پیروانشان باید «زینت» مکتب اهلبیت باشند، نه مایهی ننگ آن. این توصیهها، امروز نیز دستورالعملی برای تمامِ آحاد جامعه است تا در هجمههای فرهنگی و اقتصادی، با رفتار و منش خود، زیباییهای فرهنگ ولایت را به نمایش بگذارند.
نسخه تابآوری امت در آیینه سیره امام یازدهم
حجتالاسلام سید جعفر موسوینسب، مدیر بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود (عج)، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به شرایط خاص دوران امامت امام حسن عسکری (علیهالسلام) اظهار کرد: حضرت در دورانی حساس قرار داشتند که باید زمینه را برای دوران غیبت فرزند برومندشان، امام زمان (عج)، فراهم میکردند. ایشان با برنامهریزی دقیق و ویژه، شرایطی را مهیا کردند تا پس از شهادتشان، مردم بتوانند بهراحتی با مسائل دینی خود آشنا شده و از طریق وکلا و نواب، به دستورات و فرامین امام دوران خویش دسترسی یابند. یکی از توصیههای ارزشمند حضرت که در منابع متعددی از جمله «تحفالعقول» نقل شده، همواره باید مورد توجه ویژه ما قرار گیرد؛ توصیهای که بر تقوای الهی، پارسایی در دین، کار و کوشش برای خدا، راستگویی و ادای امانت تأکید دارد. امروز همه ما مکلف هستیم در این دوران که از سوی دشمنان اسلام مورد هجمههای اقتصادی و فرهنگی قرار گرفتهایم، با تأسی به این فرامین، برنامهریزی ویژهای در زندگی خود داشته باشیم.
مدیر بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود (عج) با تأکید بر اینکه سیره و عمل امام حسن عسکری (ع) الگویی برای همه ماست، تصریح کرد: در روایتی، حضرت میفرمایند: «اوصیکم بتقوی الله والورع فی دینکم والاجتهاد لله وصدق الحدیث واداء الامانه»؛ حضرت در این سفارشات، علاوه بر دولتمردان، آحاد امت اسلامی را نیز به امانتداری در هر جایگاه و مسئولیتی که هستند، فرا میخوانند؛ چرا که بحث بیتالمال و رعایت ورع الهی همواره در برنامه ایشان جایگاه ویژهای داشت.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با بیان اینکه دشمنان در دوران امام حسن عسکری (ع) عرصه را بر ایشان تنگ کرده بودند، گفت: حضرت با برنامهریزی دقیق توانستند از آن فراز و نشیبها عبور کنند. امیدواریم ما نیز با همدلی و اتحاد امت اسلامی بتوانیم از فتنههای آخرالزمانی عبور کنیم و با حرکت در مسیر زمینهسازی برای ظهور، عدالت واقعی را در دوران غیبت، هرچند به شکلی محدود، درک کنیم.
موسوینسب با تأکید بر اهمیت پیروی از نواب عام حضرت در عصر غیبت خاطرنشان کرد: امروز که دسترسی فیزیکی به ولی و حجت الهی نداریم، باید همواره پیرو فرمان نواب عام ایشان، بهویژه ولایت فقیه باشیم. اگر در مسیر نواب عام حضرت حرکت کنیم، هیچ آسیبی نه به دین و نه به دنیای ما وارد نخواهد شد و اگر خواستار حفظ دین و دنیای خود هستیم، باید به توصیههای اهلبیت (ع) و فرزند برومندشان عمل کنیم که یقیناً خیر دنیا و آخرت نصیب همه خواهد شد.
سیره امام حسن عسکری (ع) نقشه راه عبور از تحیر دوران غیبت شد
حجتالاسلام مهدی شریعتیتبار، پژوهشگر بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به فرارسیدن سالروز میلاد امام حسن عسکری (ع) اظهار کرد: این امام همام در سال ۲۳۲ هجری متولد شدند و در سال ۲۶۰ هجری به شهادت رسیدند. ایشان در مدت ۲۸ سال عمر شریفشان، به ویژه در دوران امامت، در منطقهای نظامی در سامرا تحتنظر و در حبس خانگی بودند.
پژوهشگر بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی با بیان اینکه دوران امامت امام هادی (ع) و امام عسکری (ع) آستانه عصر غیبت بود، افزود: یکی از راهبردهای کلیدی و اقدامات اساسی امام حسن عسکری (ع)، آشنا کردن جامعه اسلامی و شیعیان با مسئله غیبت امام زمان (عج) بود. حضرت تلاش میکردند جامعه را برای دوران غیبت آماده کنند تا مسلمین و شیعیان در آن برهه دچار سرگردانی و تحیر نشوند. امام عسکری (ع) علیرغم قرار گرفتن در محاصره نظامی، از طریق شبکه وکالت و نمایندگانی که در نقاط مختلف داشتند، ارتباط خود را با شیعیان حفظ میکردند. در این میان، سیره حضرت بر پایه هدایتگری جامعه و صیانت از اسلام ناب استوار بود.
وی به نمونهای از شبکه وکالت اشاره کرد و گفت: شخصی به نام «ابوالادیان» که از وکلای امام بود، نقل میکند که حضرت پیش از شهادت، نامههایی را به او دادند و فرمودند که پس از بازگشت از سفر ۱۶ روزه، ایشان به شهادت رسیدهاند. وقتی ابوالادیان پرسید چگونه امام بعد از شما را بشناسم، حضرت سه نشانه را ذکر کردند: «کسی که بر بدن من نماز میخواند»، «کسی که پاسخ سؤالات را میدهد» و «کسی که خبر میدهد در همیان (کیسه) چه چیزهایی وجود دارد». ابوالادیان پس از بازگشت، دید که جعفر کذاب برای دریافت تسلیت و تبریک امامت ایستاده است، اما پس از ماجراهایی، آن کودک (امام زمان) آمد و طبق نشانهها بر پیکر پدر نماز خواند و حقانیت امامت مشخص شد.
شریعتیتبار به توصیههای اخلاقی امام عسکری (ع) اشاره کرد و گفت: حضرت شیعیان را به تقوای الهی، تلاش در راه خدا، صداقت در گفتار، امانتداری و حسن همجواری سفارش میکردند. همچنین ایشان بر تعامل نیکو با مخالفان مذهبی، عیادت از بیماران اهلسنت و حضور در نمازها و تشییع جنازههای آنان تأکید داشتند؛ چرا که پیامبر اکرم (ص) نیز همین سیره را داشتند.
پژوهشگر بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی با تأکید بر مفهوم «زینت» در کلام امام عسکری (ع) افزود: امام به شیعیان میفرمودند: «برای ما زینت باشید و مایه ننگ نباشید». توقع امام این است که پیروان مکتب ولایت با رفتار، اخلاق و صداقت خود، عیب و بدی را از مکتب اهلبیت دور کنند و زیباییهای این فرهنگ را به مردم نشان دهند. ما امروز در شرایطی هستیم که ملت ایران به عنوان ملتی سربلند در برابر مستکبران شناخته میشود. در داخل کشور نیز، همانطور که امام عسکری (ع) فرمودند، انتظار میرود وحدت، انسجام، همدلی، رعایت عدل و انصاف در روابط اجتماعی و اقتصادی و حسن خلق بیش از پیش حاکم باشد تا مایه عزت و اعتبار مکتب اهلبیت (ع) باشیم و از تخریب شخصیتها و تفرقه بپرهیزیم.
سیره علمی امام حسن عسکری(ع) الگوی بصیرت و مسئولیتپذیری در جامعه امروز است
سیده اعظم التفاتی فاز، مسئول اداره پژوهش خواهران حوزه علمیه خراسان رضوی، در گفتگو با خبرنگار مهر به تشریح ابعاد سیره علمی امام یازدهم پرداخت و اظهار کرد: دوران امامت حضرت امام حسن عسکری(ع) یکی از حساسترین و مهمترین مقاطع تاریخ تشیع است. در این دوره، حکومت وقت نظارت و محدودیتهای فراوانی را بر ایشان اعمال میکرد، اما با وجود این فضای خفقان، امام(ع) هدایت فکری و علمی جامعه را در عرصههای مختلف با جدیت دنبال میکردند. تلاش راهبردی حضرت در آن شرایط دشوار، پاسخگویی به شبهات مردم، رفع گرههای اعتقادی و تبیین معارف دینی بود. با توجه به محدودیتهای ارتباطی، آن امام همام تدبیر ویژهای برای حفظ ارتباط با شیعیان اندیشیدند که تشکیل شبکه نمایندگان و وکلا در مناطق مختلف بود؛ اقدامی که موجب شد علیرغم محدودیت امام در سامرا، ارتباطات با مردم گسترش یابد.
مسئول اداره پژوهش خواهران حوزه علمیه خراسان رضوی با استناد به مباحث مطرح شده در کتاب «انسان ۲۵۰ ساله» پیرامون زندگانی سیاسی و مبارزاتی ائمه معصومین(ع) به قلم امام شهید انقلاب حضرت آیت الله سید علی حسینی خامنهای، تأکید کرد: در هیچ دورهای ارتباط شیعه و گسترش تشکیلاتی آن، به اندازه زمان امام حسن عسکری(ع) نبوده است. این شبکه، به ویژه در انتقال مفاهیم علمی، نامهنگاریهای علمی و تربیت نیروهای قابل اعتماد و آگاه نظیر «عثمان بن سعید» نقش مؤثری داشت تا جامعه را برای دوران غیبت صغری و کبری آماده کنند.
وی به درسهای سیره علمی امام برای نسل امروز اشاره کرد و گفت: سیره آن حضرت در سه بعد برای امروز ما درسآموز است؛ نخست «علم به همراه بصیرت» که انسان را قادر میسازد حق را از باطل تشخیص دهد. دوم، «پاسخگویی منطقی به شبهات» که در زندگی حضرت به وفور دیده میشود؛ به گونهای که ایشان جلسات حکومتی را با فرصتشناسی و مدیریت عالی، به نشستهای گفتگوی عالمانه تبدیل میکردند. درس سوم، «مسئولیت اجتماعی علم» است؛ به این معنا که دانش نباید صرفاً اندوخته شود، بلکه باید در جهت رشد، پیشرفت و هدایت جامعه به کار گرفته شود. عملکرد ائمه معصومین(ع) به ویژه امام حسن عسکری(ع) در آن دوران، از آن جهت که تمام دنیای اسلام در سیطره آنان بود و بنیعباس را در مقابل شبکه گسترده تبلیغاتی و تربیتی خود درمانده کرده بودند، بسیار دشوارتر و وسیعتر از دورههای پیشین بوده است. این تلاشها زمینهساز حفظ تشیع و گسترش روزافزون آن شد که امیدواریم به یمن قدوم این بزرگوار، شاهد ظهور فرزند برومندشان، حضرت مهدی(عج)، و پایان یافتن ظلم و ستم در جهان باشیم.
نظر شما